ूनिदाएको बाघलाई ब्यूझाउनु
खतरालाई निम्त्याउनु हो
यसभन्दा पनि खतरा उस्को दातँ गन्नु
अझ ठुलो कुनै बित्यास आईलाग्छ
भने कसैमाथी परेको भ्रमको छिनोफानो गर्नुू-शैली
सिङ्गापुरमा अग्रगमन शान्ति र परिवर्तनका अगुवा नेता माओबादी अध्यक्ष कमरेड प्रचण्ड र काग्रेस सभापति गिरजा प्रसाद कोईराला बिचको भेटघाट र अग्रगमनप्रतिको चासो चिन्ता र दायित्वबारे गम्भिर छलफल भए । जस्ले जे बिषयको सुरुवात गरेका हुन्छन त्यस्लाई निस्कर्षमा पुर्याउने दायित्व हुन्छ र खाका कोरेका हुन्छन । यसले अग्रगमन शान्ति र सबिधान पक्षधरलाई आशा र बिस्वास जगाई दियो भने द्धन्दमा आफनो अस्तित्व र भबिस्य सोच्न्ोहरुलाईभने आतङ्कित बनायो । तब कसरी यस्लाई भाडने र उत्तेजित पार्ने भन्ने योजना बुन्न थाले । भ्रमको खेती सुरु हुन थाले । कबि भुपि भन्छन-यो हल्लै हल्लोको देश हेा । अन्य जानकारहरुको पनि भनाई छ- पहिला यहाँ हल्ला मच्चाईन्छ देश र जनताको नाडी छामिन्छ । मनोदशा तयार पारिन्छ । तबमात्र पर्दापछाडिका खेलाडीहरु माचमा देखापर्दै काम फत्ते पार्छन । जहिलेपनि हल्ला एउटा योजनाको तयारी हुनेगर्छ । हावा नचली पात हल्लिदैन । तर झिनो तथ्यलाई टिपेर योजनाबद्ध हल्ल्ाा मचाउने खेल भनेको राजनीति एजेण्डा योजना र कार्यक्रम नभएपछि त्यस्लाई सामनागर्न मच्चाइने कुटिल चालमात्रै हो । ०७साल देखी ०६३सालसम्म देशमा यस्ता हल्ल्ाखेल र खेलाडीबाट अग्रगमन लोकतन्त्र र शान्ति घायल हुदै गयो भने ७देखी १७सम्म अत्यन्तै महत्वकाक्षी महेन्द्रले बिरालाले मुसो खेलाएझै राजनैतिक ब्यक्ति र शक्तिलाई खुब खेलाए । सित युद्धकाल थियो । उत्तर दक्षिणका छिमेकी भारत र चीनको आपसी मनोमालिन्य थियो । सबैका बफादारहरु यहाँ आआफनै सुर र तालमा थिए । सोभियत रुस र चीनको बैचारिक बिबादलेपनि यहाँ आकार ग्रहन र छाहारी बनेको थियो । सामाजिक मुद्धा र दृष्किोण काग्रेससङ्ग थियो । अहिलेको माओबादीझै एक अर्थमा त्यसबेलाको काग्रेस पार्टीमात्रै नभै काग्रेस आन्दोलन थियो भने आन्दोलनसगं नेता हुन्थ्यो । काग्रेसलाई उछित्तो खन्नु अग्रगमन बिरोधीको काम हुन्थ्यो । त्यस्ता काममा खटाईएका ५०सैुेपार्टी सिङ्गारेर महेन्द्र काग्रेस बिरोध गर्न लगाउथे अर्का तर्फ काग्रेसभित्रै ललित चन्द तुल्सी गिरी र बिस्वबन्धु थापाहरु जस्ता बिभिषण तयार भैसकेका थिए । अर्कातर्फ शाही कम्युनिष्ट केशरजङ्ग रायमाझीहरुले पार्टीसत्तानै कब्जा गरेका थिए । त्यस्को सौन्दर्यकरण गर्नै बिदुषकहरुमा दिक्षित बन्धुहरु - मलनमणि महेशमणि रनिताम्बर जीहरु पर्दथे । इतिहास तितो क्षण भएर गुजि्रयो । ०७ देखी ०१७सम्म ०१७देखी ०४६सम्म ०४६देखी ०५२पाुल्गुनसम्म ०५२देखी राजा ज्ञानेन्द्रले सम्पुर्ण शक्तिहत्याएर ससंदियदलहरुलाई पर नधकेल्ने बेलासम्म्म । नयाँयुगको थालनीदेखी अहिलेसम्म सबैको नालीबेलीका लिखत पुराना अखबारका पानामा रङ्गिएकै छन । भुक्तभोगीहरु अझै सामाजिक जीवनमा सकि्रय भएकोले देखे भोगेका अनेकौ साक्षीहरु सारिरक बुढो भएपनि दिल र दिमाग अझै पुूलेका छैनन । अहिले दायित्व उठाउन नपर्ने र सहमतिको राजनीति बिरुद्ध द्धन्दमा आफना भुमिका देख्नेहरुको सिगांपुर प्रसङ्ग पछाडि पैदा गराउन खोजिएको तरङ्गपनि बिगतमा खेलेको खेलझैनै हो । नेपालीमात्रै हैन नेपालप्रति सराकार राख्ने जो जहाँ जसरी जुन अबस्था र भुमिकामा रहेपनि उनिहरु यथास्थिति र अग्रगमनका बिचमा बाढिएका छन । मानसिक या भौतिकरुपमा जुनसुकै पार्टी र भुगोलमा रहेपनि राजनीतिक समस्या र नकासमा यही दुई सोच र शक्ति बिचको टकराहट रहेको छ । पुरानै सोचले हाकिँनेहरुसङ्ग समयको सारथी बन्ने र चुनौतिको सामनागर्ने सोच योजना मनोबल र इच्छाशक्ति नभएपछि अग्रगमन उनिहरुलाई मनोआतङ्गको बन्ने गछ । तब भ्रम छर्नु र त्यसैमा टेकेर मनोदशा तयार गर्नुनै अस्तित्वबोध गराउनु रहन्छ । सक्कली एजेण्डा नरहेपछि अल्लमलिन र अल्मल्याउन नक्कलीभएपनि एजेण्डा त् चाहियोनै । ति श्रिजना र दायित्वमा हुन सक्दैनथे । आग्रह र प्रतिकि्रयामै सिमित हुनेभए । अहिलेको यथास्थितिको देखिने प्रतिकभनेको माधब नेपाल नभै करिना बेगमको सरकार हो भने सरकारी सबेंदनाको मर्म भनेको आछाम की बलत्कृत महिला प्रहरी सुन्तली धामी र उन्को गृह प्रशासनको अबस्था र लाचार कर्मचारीतन्त्र । सहमतिको राजनीतिलाई बिमतिको अभियान थाल्नु र द्धन्दलाई आधार र औचित्य दिन उत्तेजनाको खेलको रच्दै आकार दिनखोज्नु उनिहरुको सतहमा अझै नेदेखिएको योजना । अहिलेको नेपाली अग्रगमन सहितको शान्तिप्रकृया परिवर्तनको अनौठो तरिकाले एउटा चरणमा पुगेको छ । कस्को हार ! कस्को जीत !! त्यस्को उचित ब्यबस्थापन गर्नभने सरोकारबालाहरुलाई फलामकै च्युरा चपाएझै हुदैछ । त्यसैले यो अबस्थामा सबै बर्ग चिन्तन र स्वार्थहरु बिचको टकराहट हुनु स्वभाबिकै थियो । र आआफनै मार्ग चित्र अनुसार परिस्थिति हाकियोस् भनेर सोच्नु र भुमिकामै देखिनु समेतलाई अन्यथा मान्नैे सकिँदैन । तर परिस्थिति तीसोच र कल्पनाका आधारमा नभै बस्तुगत अबस्थामा चल्नेगर्छन । त्यस्को आफनै सामाजिक नियम र गति हुनेगर्छ । सामाजिक मुद्धाहरुलाई हेर्ने बुझने पछयाउने र गतिदिन प्रयास गर्नु भनेकै गतिशील हुनु हॊ । आग्रहले गतिशीलतालाई बन्धक र दृष्टि भएरपनि दृष्टिकोण बिहीन बनाईदिन्छ । निजात्मक स्वार्थले युगिन र राष्ट्रिय दायित्व भुलाइृ दिन्छ । तसर्थ एजेण्डा र कार्यक्रमनैे नेतृत्व हो भन्न र मान्न तयार हुदैन । राज्यको शासकिय पुनर सरंचनाको बिमति नै अहिलेको अग्रगमनको बिरोध हो भने सनातनी सोचको निरन्तरता सिङ्गापुर भेछघाटको भ्रष्किरण र भ््म श्रिजना । भ्रमभित्र रहेका र गरिएका खेलहरु बुझन केही समय लाग्ला तर त्यसैबाट डोरिदै रहने अबस्था भने सधै रहेनेछैन । हरेक देशको सङ्गिनमोडमा अनैकौ अफबाह फैलाईने गरिन्छ । भ्रम र यताार्थबिच ठुलो खाडल भएपनि जति भ्रमका समाचार फैलिन समय लाग्दैन र तुरुन्त प्रभाब छोडछ त्यतिकै यथार्त समाचारलेभने आफनो मर्मबोध गराउन समय लिनेगर्छ । त्यसैले मीडियामापनि त्यस्को धर्म र कर्म धान्ने आर्दशबादी मीडिया र गोयबल्स्को सैलीलाई पित पत्रकारिता भनेर सिमाङ्कन गरिएको हुन्छ । यथार्त यसो हो भनेर सरोकारवालाले भनिसक्दापनि तथ्यको झिनो हिस्सालाई पक्रेर भ्रमनै फैलाईरहने र त्यसलाईनै अझ उराली रहनेहरुको अभिष्टलाईनै गोयबल्स शैली भनिएको हो । हाम्रोजस्तो मीडिया साक्षरता कम भएको मुलुकमा बतासे फुल कोरलेर हल्ला मचाउनेहरु आफनैे मनोकामना पुरा हुने कुराको बिष्वास किन मान्छन् भने यहाँ छापिएका कुरालाई धु्रबसत्य भन्ने र बिद्युतिय समाचारलाई ब्रहमबाक्य ठान्ने जननताको ठुलो हिस्सा छ भन्ने उनिहरुको सोच रहेको छ । बिगत डेढ दशकदेखीनै यही भ्रममा बाचँेर भ्रम छर्नु उनिहरुको नित्यकि्रया बन्दै गयो । अनेकौ प्रायोजीत हल्ला यो देशमा मच्चाईए । सरकारी र स्वतन्त्र मीडियाका महारथीहरुका ति लिखित दस्तावेज र भबिस्यबाणीका सत्यता र आकँलन यर्थातसङ्ग कतिमिल्न सकेका थिए भनेर बुझन पुराना पाना पल्टाएदेखी उनिहरुको औकात र अबस्था छर्लग्यांउछ । तथ्य बदलिन्छन तर उनिहरुका आग्रह नबदिलिदाँ सोच फेरिनसक्ने कुरै भएन । काठमाण्डुलाई परिबर्तनले छोएपनि क्याटमाण्डुको भने निन्द्रा अझै खुलेको छैन । देशमा तराई छ बिबिध जात जाति र बिकट बस्ती छन । त्यहाँपनि नेपाली जनता छन । रोजगारीको तलासी र क्षमताको प्रर्दशनगर्न बिदेसिएका लाखौँ देशबासीहरु छन । ति सधै क्याटमाण्डुकै सोचमा हाकिँन तयार छैनन भन्ने तथ्य क्याटमाण्डु सोच्दैन । योसोच र अभियानले फैलाईएको हल्ला र छरिएको भ्रममा सामान्य मान्छेहरु फस्ने गर्छन र धारणापनि त्यस्तै बनाईहाल्छन भन्ने उनिहरुको मान्यता हो । सत्ता कब्जा जनबिद्रोह र सिङ्गापुरको ७बुदे सहमति त्यस्तै बतासेफुल कोरलिएको हल्लाआतङ्कको उदाहरण हुन । अझ त्यो योजनाबद्ध हल्लाखोरहरु कुनैपनि घटनासङ्ग जोडिएको कार्य कारण र परिणाम जोडेर बिषयबस्तु बनाउनु भन्दापनि हल्लाका कलात्मक खबरलेनै उत्तेजना भर्नसक्ने मान्यता राख्छन । उनिहरुकालागी हल्का मीडिया उपभोक्तानै बरदान ठानेका हुदु कुनेैपनि समाचार किन र कसरी भयो भनेर माथापच्च्ाि गर्न चाहाँदैनन । अझ ठुला मीडियाकॊ सम्बन्ध र स्वार्थपनि ठुलैहुन्छ । समाचार कथ्यो र त्यसैमा टेकेर बिचार फैलायो । अझ हल्लाका प्रायोजकहरुको त् धर्म र कर्मै भयो - मर्म लुकाउने छिपाउने टेढ्याउने र बग्याउने । सिगांपुर घटनाको नत सिगं नत पुच्छर पुर समात्न सकेकाहरुले योजनाबद्ध नक्कली इमेल कथित समाचारमा माओबादी अध्यक्ष प्रचण्ड र नेपाली काग्रेसका सभापति गिरजा प्रसाद कोईराला बिचको ७बुदे सहमति भनेर भ्रम छरियो । कतिपयले अडियो भिडियोको समेतको दाबि गरे । पहिला हल्ला भ्रमपैदा गर्नु अनि त्यसैमा टेकेर लक्ष साधन गर्नु भनेकै मनोबैज्ञानिक युद्धमात्र हो । त्यो छायाँको अस्तित्व नभएझै हरेक भ्रम र मनोयुद्धकोपनि क्षिणिकभर असर हुने गर्छ । सिङ्गापुरप्रसङ्गकोभ्रम अर्थात पछिल्लो मनोयुद्धको एउटा अभ्यास र अग्रगमन र यथास्थिति बिचको टकराहटको एउटा उदाहरुणमात्र हो । परिवर्तनले यथोचित ब्यबस्थापनतर्फ जति लम्कने छ त्यो मनोदशाबिचको टकराहटपनि त्यतिकै देखिने छ भने पर्दापछाडिका खेलाडीहरुपनि कमान सम्हाल्न प्रतक्ष देखिने छन । ०७साल देखीका अनेकौं पात्र र प्रबृति कोही धुन्दुकारीका रुपमा कोही बिभिषणको रुपमा कोहीभने गोयबल्सका अनुहारमा देखिदैजानेछन । समयमै भ्रम बिरुद्ध सचेत भया …… । annapurnapurna post 20 mansir 2066
Friday, December 4, 2009
Subscribe to:
Post Comments (Atom)

No comments:
Post a Comment