शिहदरबारकॊ bakapatra

मान्छेको सम्बन्ध र भूमिकाले उस्को सोच आर्दश सकँल्प र परिचयलाईपनि कति फरक-फरक पार्दाे रहेछ हो ! यूद्ध र शान्ति भित्रू जीवनका अभ्यास गर्दै नाफाको जीन्दगी बिताई रहेका धेरै सहिदहरुको यो एउटा भाग्यमानीू यूद्ध र ूशान्ति भित्रकोू एउटा ूमुर्खू प्रोैढ मान्छे अथबा उनिहरुको साथी । धुमधामसाथ सिहदरबार पसेर सग्ला मान्छेहरुका नागाँ र बिभत्स कथाहरु सगेँटेर सानसगं अनुभूतिको पोको सगाँल्दै र फुकाल्दै फर्केको एउटा मनुवा । के लिन गएका थियौँ के लिएर फक्यौ के भनेका थयौँ के हुदैछौँ र के देखिदै छौ अहो के देखिँदो छु के देखिदै छौ पाखुरीमा तागत । दिल र दिमागमा भाबना सपना र जोश । सपनालाई पाँईन लगाउने र खल्ली खाने आँट । नयाँ परिचयकालागी परिक्षा दिन सघाँर काटने आबेग । आबेग डोर् याउने बिबेक । तब के चाहिन्छ गुमाउन केही नभएकाहरुलाई जोगाउन केही पीर नहुँने । चुडिएका साग्लाहरु भत्किएका पर्खालहरु । फोरिएका अदृष्य जेलको चक्रब्युह । तबत……भोक खाएर अघाउनु जाडो ओढेर निदाउनु एउटा कान खोलेर …एउटा आखाँ उघारेर चौकसीगर्दै आफनै रखवाली गर्दा स्स्वमृत्यूका खबर पढेर आउने आनन्दहरु । पक्कै किन्न पाईँदैनन पढेर अनुभुत्ा ग्ार्ना सक्दैन । नत सक्छ बम गोला बसर्िरहेका ठाँउबाट स्वप्नद्रष्टाहरुले लेख्ने प्रतिबद्ध कबिताहरुको मर्म र सन्देशनै खुटयाउननै । परिचयको खोजीमा गाँउबाट सहर पसेर सहरबाट आर्दशको सपना देख्दै बोक्दै र थेग्दै जगँल हाकिँएको प्रोैढूमुर्खूको एउटा कथा । अथबा देखिने हुने र गरिने शक्तिकेन्द्रको एउटा भूतपूर्ब कारिन्दाको अनुभूति । यूद्ध र शान्ति अभ्यासमा समय बदलियो । मान्छेले फेरिने कसम खाए । सबैको औकातमा पाँईन लागिसकेको थियो । नत हाम्रा् नत पराईको उचाई मोटाई तागत र क्षमता गर्भमा थिए नत पर्दा भित्रै । जब पर्दा च्यतियो रहस्य खुले । फेरी टुटेका सम्बन्ध जोडिदै भत्किएका पर्खालहरु बन्न थाले । धारेहात लगाउनेहरु साखुल्ले बने । सुन्दरताका अर्थ बदल्दै गए । आफन्त र पराइृको मर्म फेरिँदै गयो । । आखिर परिचयको खोजी हन थाल्यो । भूमिकाको माग भनेको क्षमताको पहिचान दायित्वको पुनरपूष्टि गर्नु पनित् होनी । तिमी को हौ भन्ने जबाफ काठमाडौंले दिन्थ्यो । त्यसैकोलागी दौडमा सामेल भयो यो पनि । र हाम्फाल्यो टौ दहमा । एक अगुवा सखाले औसर खोजीेको गणेशको बात लगाए । सायद हरेक थाहा नपाउनेहरु थाहा पाएका बाहाना गर्दा हुन । र मनचिन्ते धारणा बनाउँदा हुन पनि ।महिना दिन नबित्दै उकुस मुकुस भैसकेको थियो । सालिन र भद्र तर दृढ र प्रतिबद्ध नरम र सरल भाषामा आफुलाई ब्यक्त गर्ने अगुवा पाउँदापनि आफनै भुमिकामा सन्तुष्ट हुन नसकेपछिी त्यहाँबाट बाहिरिनु उचित लाग्यो यसलाई । कर्मभूमि नेपागजं पुगेर पुनरताजगी भएर पुरानानयाँमित्र र बिमित्रसगँ भेटघाट भैसकेको थियो । सिहदरबार छिरेको कार्तिक १७ गते हो र मसिर २२मा आफनो बिचार सहितको यो पत्र पठाँए । खादाँनी पछताउने नखाँदानि पछुताउने बनारसी मिठाई । श्रीमतीजी रिसाइन छोरो बेखुशी भो । अब अरुले के भन्ने होलान भन्ने चर्चा । एउटा ूमुर्ख मान्छेकोू चर्तिकलाले उनिहरुपनि आजित छन । माननिय सूचना तथा सन्चार मन्त्रीज्यूसूचना तथा सन्चार मन्त्रालयशिहंदरवारकाठमाण्डौबिषय -राजिनामावारेमेरो आबस्यकता उपयोगिता र क्षमताको पहिचानबोध गरी २१ सौ सदीका सन्चार क्षेत्रका चूनौति र सबंाभनाको सामना र उपयोग गर्ने अभियानमा सहयोगी हात स्वरुप मलाई जुन चयन गर्नु भयो त्यस्कोलागी आभार सहितको धन्यवाद ।बिगत दशकको राजनीतिक आन्दोलनले जुन तिब्र गति पायो र जनयुद्धले आफनै मौलिकतामा श्रेष्टता हासिल गर् यो त्यो बिष्वमै चर्चाको बिषयमात्र भएन र रहेन यो राजनीतिक शास्त्रको सन्दर्भसामाग्री समेत बन्यो । जुन गतिमा हामीले राजनीतिक र शैन्यक्षेत्रमा श्रेष्टता कायम गर्नसक्यौं र भ्यायौं त्यही स्तरमा सामाजीक साष्क्रितिक क्षेत्रमा भने सकेनौ । अहिले आन्दोलन एउटा पडाउमा पुगेको छ । हामी सरकारको मुख्य नेतृत्वकर्ता भएका छौं । परम्परागत शासनको केन्द्रका मुख्य कार्यकारी जस्ता पनि देखिएका छौं । केन्द्रिय शासन स्वरुपको अभिब्यक्ति शिहंदरवारले दिन्छ । यो यउटा भौतिक सरंचनामात्रै नभ्ौ यो शासकिय सष्क्रितिको प्रतिकपनि हो । तर यो भने फेरिन पटक्कै चाहादैनबरु कलामय तरिकाले अरुका आर्दर्श प्रबिद्धता र सपनालाई सके ध्वस्त पार्ने नसके भुत्ते पारिदिने प्रयत्नमा छ । हामी यात लाचार द्रष्टा बनेका छौ यात त्यसै सष्क्रितिको अभ्यस्त हुनँजादैं छौ की ! मलाई अरु भन्दा यात उम्दा यात भिन्न केही गर्न र देखिन सकिन्छ र नयाँ मान्यता र प्रतिमान खडा गर्न सकिन्छ की झै। लाग्दथ्यो तर दुर्भाग्य ति केही लक्षण देखिदैनन र त्यस्कोलागी आफनो कार्याधिकार औकात र हैसियत पनि छैन । उदयमान विष्व शक्ति बजार र उत्तरऔधोगिक क्षेत्र बिचको सामरिक महत्वको थलो हो हाम्रो मुलुक । आउदो सदीमा महासमरहरु पनि सूचना र सन्चारक्षेत्रमै हुनेछन र लडिने छ । अहिलेको सम्राज्यवादले त्यसैलाई आफनो काबु र बसमा राख्ने पार्ने र सन्चालन गर्ने महारथ गरिराखेको छ । हाम्रो भूमिपनि त्यस्तै प्रयोग भैराखेको आभास पनि छ । अछुतो हुनेवाला पनि छैन । त्यस्लाई परास्त गर्न वा न्यूनिकरण गर्न राष्ट्रिय सन्चारनीतिको पुनरसरचना आबस्यक भएको ठान्दछु । राजकिय सन्चारक्षेत्र र त्यस्लाई रेगुलेटिङ्ग गर्ने सस्थााहरुको पुनरसरचनाको त्यतिकै आबस्यक देख्दछु ।जस्तो यहाँले मन्त्रालय स्तरको चौमासिक बैठकमा निर्देृसित गर्दा भन्नु भएको थियो उत्तरदायित्व र जिम्मेवारी सबैले लिनुपर्दछ र कोहीपनि बिराजगारको अनुभूति गर्नुपर्ने छैन तर मैले त्यो अबसर अनुभूत गर्न भने पाएको छैन अथवा अनुभूतनगर्नमा मेरो आफनै पनि कमिकमजोरी हुनसक्लान । मलाई लागेको के मात्र हो भने यहाँका हुने र देखिने सल्लहाकारहरु भिन्ना भिन्नै होलान जस्तो लाग्दछ । त्यो कुराको आभाष राजकिय मीडिया र मििडया रेगुलेटिगं सस्थाहरुका कमाण्डर चयन गर्दा मलाई प्रदान गरिएको भूमिका र त्यस भूमिकाले उठाउन पर्ने र सक्ने जिम्मेवारी चिन्तन गर्दा भएको हो । अर्को मेरो ठम्याई कहाँ हो भने जुन अपेक्षा यहाँले सन्चार क्षेत्रबाट नयाँ सन्देश दिन खोज्नु भएको छ त्यस्मा तपाईले चयन गर्नु भएका फिल्ड कमाण्डरबाट म ँ त्यति अपेक्षागर्न सक्दिन । तर देश दुनियाँ र आन्दोलनसगं मैलेपनि जिम्मेवारी भने कबुल गर्नैपर्छ । यस्को अर्थ र निष्कर्ष के हुन जान्छ भने मैले यात यथोचित समयमै सल्लाह दिन सकिँन यात मैले तपाईलाई भरपर्दो सहयोग नगरेर अझ समस्या खडा गर्दै तनाब पुर् याउन चाहीँ !! यो दुबै अबस्थामा म नैतिकरुपमै सो पदमा रहन मिल्दैन । अर्कोतर्फ म तलबी कार्यकताृमात्र नभै स्वयं योजनालिएर आएको स्वप्नद्र्रष्टासमेत भएकॊ यहाँलाई बोध भएकै कुरा हो । जब ति सपनानैे घायल हुन्छन र स्वयं आफनो नायकलाई मानसिक पिडा पुर् याउछ भने उ निमेषभर पनि त्यो पदमा बस्न हुदैन । सुहाउदैन ।च्भकउयलकष्दष्ष्तिथ धष्तजयगत बलथ बगतजयचष्तथ समंानित पदपनि आर्दशकालागी त हुदोँ रहेछ जब दायित्व निबार्हा गर्ने क्षण आउँदा रहेछन तब गुण र दोषको भागिदार र जिम्बेवारी हुनुपर्दाे रहेछ तब त्यहाँ केही प्रष्न उठदा रहेछन । माननिय मन्त्रीज्यू यो एक महिना समयको हिसाबले छोटो हैनत्यस्तै त्यस्तै अनुभूति मेरा रहे । हामी आर्द्रशका ठुला बखान छाँटछैा तर हाम्रा हिजाका दिनमा बिच्छेद भएका समबन्धहरु फेरी गासिँएका छन । जस्लाई कुरुप भनेर ंत्यागेकाथ्यौ त्यो शिर उठाउदै छ । हामी भन्छौ एउटा गर्छौ एउटा बोल्छौ एउटा र देखिन्छौं एउटा । यस्तो बेला मैले यथोचीत र अपेक्षित सहयोग यहाँलाई पुयाउन सकिन त्यस्तो छाँट पनि देखिन । त्यसैले त्यो गरिमामय पदको काबिल आफुलाई नठानेकोले त्यहाँ रहिरहन उचित नठानेर यो राजिनामा पेश गरेको छु ।फेरी पनि शिहंदरवारको अनुभूति लिने मोैका प्रदान गर्नु भएकोमा हार्दिक आभार ब्यक्त गदै यहाँसगैँ आर्दश र बिचारको सहयात्री बन्ने प्रतिबद्धता ब्यक्त गर्दछु । यसरी यूद्ध र ूशान्ति भित्रकोू एउटा ूमुर्खू प्रोैड मान्छेको शिहदरबारिया जीवनको पहिलो महिना बित्यो भने अगुबा कमरेडले गम्भिर तरिकाले भन्नु भो ूसाथै यो दरबार छोडौँला तपाईलेत् मसगँ भन्नु हुन्छ मेरा बेदना कहाँ र कस्लाई सुनाउँ ।ू उहाँको भद्रतालाई कदर गर्नुपथ्र्याेनै । दिन बिते छिन बिते । । देशीबिदेशीहरुका नागाँ नाच बिस्व बैकको दादागिरी कुटनीतिज्ञहरुको अमार्यादित ब्यबहार सधैको नत्र भनेको धम्की चाकडि र त्यस्मा रम्नेहरुको चुरीफुरी बिकासहरुको चकचकीसबैका आर्दश र प्रतिबद्धतालाइृ तराजुमा राख्दै थियो । नयाँ जीवन र सम्बनधको अभ्यासले पुराना दिनहरु बिस्रर्दै जाने र नयाँ अभ्यासमा पारगाँत हुदँैगयो । डायरीपन्ना भरिदै गए । कतिस्तम्भ भत्किए र ढले । मनका कुरा र अनुभूतिका पाटा ओकल्दिँउ भने समयपूर्ब शत्य पनि बोल्ने माग गर्दैन । अहिले बोल्दिन समय आउनेछ । टिम कमाण्डरले राजिनामा दिईसक्नु भएको थियो । स्वतह मेरोपनि हुन्छ सोचेको थिँए । हँुदो रहेनछ । मन्त्रालय नेतृत्वबिहिन थियो च्याखेमा बन्नु भो …नयाँ प्रधानमन्त्री । उहाँँलाई सबौधन गरेर एउटा पत्र लेखीँे सम्मानिय प्रधान मन्त्रीज्यूमन्त्रि परिषदको सचिवालयशिह। दरबारबिषयःराजिनामा सम्बन्धमा उपरोक्त सम्बन्धमा नेपालको पहिलो सघांत्मक लोकतान्त्रिक गणतन्त्र सरकारले सूचना तथा सन्चार मन्त्रालयको सल्लाहाकार नियुक्त गरेकोमा तत्कालिन मन्त्रि परिषदलाई धन्यबाद दिन चाहान्छु । र जुन आशा अपेक्षा र योजना अनुसार पूबवर्ति सरकारको सन्चार क्षेत्रको पुनरसरचना गर्ने मार्गचित्र थियाे सो अनुसार वर्तमान सरकारले निरन्तरता दिने समेत सङ्केत नदेखिएकोले यो राजिनामा दिएको हुँ । मेरो नियुक्तिअग्रगामी राजनीतिक सोचलाई मीडियामा पनि पुनरसरचनासग। जोडिएका थिए । त्यो भाब मर्म र ओजन नयाँ बन्ने सरकारले थेग्न वा निरन्तरता दिन नसक्ने भएकोले नैतिकरुपमै राजिनामा गर्नु पर्नेनैे हुन्छ ।राज्यले सघांत्मक लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्वीकार गरिसकेको अबस्थामा राजकिय सूचना तथा सन्चार नीतिपनि सोही अनुसार हुनु पर्दछ । त्यसैले बगत सरकारले समाबेसी करणको अभ्यास गर्दै थियो । नेपाली मीडियालाई वैस्वीक मानकमा पुर् याउन प्रेस काउ_िन्सलको पून सरंचना सूचना बिभागलाई राज्यको आधिकारिक सूचनादाता प्रेश रजिस्टारलाई अधिकार र दायित्वपूर्ण पदमा बिकास गर्ने योजनामा थिए । नेपाली प्रेशले बिगतमा खेलेको ऐतिहासिक भूमिकालाई सम्मान गर्दै पे्रशका नाममा भएका गरिएका अजिम्बेवारी कि्रयाकलाप निरुत्साहित गर्ने बर्षैदेखी प्रकासनमा नआएका तर अक्षरको पेटेण्ट गराउने प्रथाको अन्त गर्ने पत्रकार परिचय पत्रलाई बिस्वस्निय र सम्मांन योग्य बनाउने गोजी पत्रकारिता हुण्डी पत्रकारिता अराजक पत्रकारितालाई लगाम लगाउने र प्रेश काउन्सील ऐनलाई समयानुकुल बनाउने कोसिस हुदै थिए । हुन पनि छापाकालमा पत्रकारिता रहेको बेला बनेका ऐन कानुनले अहिलेको बिद्युतिय सन्चार अबस्थालाई सबोधन गर्न सक्दैनथ्यो । सन्चार मन्त्रालयको उल्लेखनिय कार्य भनेको सूचनाको हक र श्रमजीबि पत्रकार ऐन ल्याउनु र त्यस्को ब्यबहारिक प्रयोग सबन्धी आयोग बनाउनु थियो र हो । त्यो कार्यलाई निन्तरताको प्रयास थियो । अर्काे पक्ष अत्याधुनिक सन्चार उपकरण प्रयोग गरेर सूचना सन्चार र साष्क्रितिक क्षेत्रमा भएका माफियागिरी बिरुद्ध ससक्त र प्रभाबकारी काम मन्त्रालय गर्दै थियो । राजनैतिक आग्रहका कारण त्यो पनि अब कतै महत्वहिन ठहर् याईनेत हैन मलाई आसङ्कां उब्जेको छराष्ट्रिय मनोदशा तयार गर्न आबेग भर्ने र जनमानस तयार गर्ने गुरुत्वपूर्ण भूमिका निभाउने सन्चार मन्त्रालयमा सनातनी सोचले पुग्दैन र ईक्ष्याशक्ति युक्त जोखिम उठाउन सक्ने राजनीतिक नेतृत्वको आबस्यकता हुन्छ । नयाँ बन्ने सरकार त्यस्को सन्चार नेतृत्वले सो काम अग्रगामी चेतका साथ गर्न सक्ने लक्षण देखिएको छैन र त्यस सबेंदनाका नेतृत्व प्रतिनीधिहरुले राजिनामा दिईसकेको अबस्थामा आफुले पनि राजिनामा दिनुनै उिच